ضرورت همکاری و هماهنگی ذی نفعان IoT در پروژه‌های پایلوت هوشمندسازی مصرف گاز و برق

در بیست و سومین جلسه تخصصی فروم اینترنت اشیاء ایران که به میزبانی شرکت ارتباطات سیار ایران (همراه اول)، عضو طلایی فروم IiF، در تاریخ دوشنبه ۳۰ مرداد ۱۳۹۶ برگزار گردید، اعضای فروم اینترنت اشیاء‌ ایران به ارایه نظرات خود در خصوص سطح همکاری‌های فیمابین و امکانسنجی تعریف اقدامات مشترک میان اعضای فروم در پروژه‌های پایلوت هوشمندسازی مصرف گاز و برق پرداختند.

با توجه به اینکه از یک سو، ۵ شرکت از ۷ متقاضی نهایی پایلوت کنتورخوانی شرکت ملی گاز ایران،‌ عضو فروم IiF‌ هستند و همان ۵ شرکت یاد شده نیز دارای برنامه مشارکت در پروژه‌های هوشمندسازی مصرف برق نیز می‌باشند، به این ترتیب سطوح مختلفی از اقدامات مشترک در پروژه‌های پایلوت هوشمندسازی مصرف گاز و برق را می‌توان به شرح زیر در نظر گرفت:

·      سرمایه گذاری مشترک در قالب یک کنسرسیوم

·      تعریف پروژه‌های مشترک در حوزه هوشمندسازی مصرف گاز

·      تعریف پروژه‌های یکپارچه میان بخش برق و گاز

·      به اشتراک گذاری منابع و امکانات در اختیار

·      همگن نمودن شرایط پروژه‌ها و  محیط آزمون و ارزیابی

·      هماهنگی در اتصال بین شبکه‌ای با هدف بهره‌برداری موثرتر از داده‌های استخراج شده

·      هماهنگی در تایید نمونه و اخذ مجوزهای احتمالی

·      انتخاب مناطق هدف گذاری شده در پروژه‌های پایلوت

·      برگزاری جلسات به اشتراک گذاری تجربیات

در ادامه،‌ مهم‌ترین نکاتی که در این خصوص در جلسه تخصصی فروم IiF مطرح گردید را مورد بررسی قرار می‌دهیم.

 

دکتر فرهاد توکل همدانی

دبیر فروم اینترنت اشیاء ایران

 

مشارکت در شبکه مخابراتی IoT

یکی از دغدغه های اصلی مطرح شده توسط شرکت های عضو فروم در خصوص انگیزه مشارکت با یکدیگر در این است که در پروژه‌های IoT،‌ هزینه را کاهش داده و بخشی از اقدامات موازی را با کمک هم مدیریت کنند. از طرف دیگر اپراتورهای شبکه عضو فروم (چه FCPها و چه MNOها) ترجیح می دهند که از فناوری مد نظرشان بهره بگیرند و به این ترتیب در کوتاه مدت، احتمال کمی برای مشارکت شرکت‌هایی که دارای شبکه مختلف نسبت به هم هستند (مانند NB-IoT، Lora و یا Sigfox) وجود دارد.

البته تنوع تکنولوژی در سطح پروژه‌های پایلوت این مزیت را نیز به همراه دارد که شاخص‌های عملکردی و هزینه‌ای تکنولوژی‌های مختلف در عمل و در شرایط بومی کشور با هم مقایسه شده و اگر در پایان زمان پروژه‌های پایلوت IoT، استفاده از یک تکنولوژی خاص به صرفه‌تر از بقیه باشد، بر اساس نظرات جمعی اعضای حاضر در جلسه تخصصی فروم اینترنت اشیاء ایران لازم است که همه بازیگران بدون تعصب به تکنولوژی خاصی، تمرکز خود را بر روی توسعه تکنولوژی با صرفه تر از لحاظ مختلف مثل پوشش بهتر و هزینه کنتور کمتر معطوف کنند. در این شرایط است که بحث مشارکت بین اعضای فروم در سطوح مختلف شبکه بیشتر نمود پیدا خواهد کرد.

ضرورت استفاده از پلتفرم‌های باز IoT

بحث پلتفرم و مشارکت در آن نیز می‌تواند نقطه شروع مشارکت در پروژه‌های IoT برق و گاز محسوب شود و این ایده می‌تواند مطرح شود که همه بازیگران بر روی پلتفرم سرمایه‌گذاری نکنند و از یک یا دو بستر واسط در قلمرو پلتفرم بهره گرفته شود. البته نباید به بهانه حمایت از تولید داخل، به سمت استفاده از پلتفرم‌های غیر استاندارد و ناکارآمد رفت. ضمن اینکه دیدگاه مبتنی بر پلتفرم‌های باز که توسط مهندس رضا خواه، مدیرکل محترم فروش سازمانی شرکت ارتباطات سیار ایران - همراه اول در جلسه اخیر فروم IiF مطرح گردید، می‌تواند زمینه ساز تقویت فعالیت‌ شرکت‌های دانش بنیان IoT کشور در پلتفرم‌های سمت اپراتور و سمت مصرف کننده نهایی شود. بدیهی است که هر چه رویکرد استفاده از پلتفرم‌های باز در دستور کار اپراتورهای بزرگ کشور قرار گیرد، شاخص بهره‌برداری و تجاری سازی (utilization factor) نیز افزایش یافته و کیک زنجیره ارزش خدمات IoT کشور بزرگ تر از انتظارات فعلی ذی نفعان خواهد شد.

اگر به حجم سرمایه‌گذاری‌های IoT نیز توجه نماییم، مشاهده می‌شود که بیشترین سرمایه گذاری در حوزه Device و شبکه باید صورت گیرد و این در حالی است که در حوزه سرویس و دیتا سرمایه گذاری کمتر و درآمد بیشتر را به همراه دارد. در این شرایط و با بکارگیری رویکرد پلتفرم‌های باز، شرکت های دانش بنیان داخلی الزامی برای سرمایه‌گذاری بر روی شبکه و Device‌ نخواهند داشت و طبیعتاْ به دنبال کشف فرصت‌های درآمدزایی در حوزه دیتا و سرویس سوق پیدا خواهند نمود.

بحث مقیاس پذیری پلتفرم‌ها نیز موضوع تاثیرگذار دیگر مشارکت در این حوزه است. در حال حاضر شرکت‌های علاقه مند در پروژه‌های هوشمندسازی گاز به دنبال اجرای پایلوت ۵ هزار تایی هستند. گرچه این شرکت ها لازم است تا در اسناد خود بحث مقیاس‌های بیشتر را مد نظر قرار دهند، اما واقعیت دیگر در ضرورت تدوین و ابلاغ سریع‌تر نقشه راه هوشمندسازی گاز و برق در مقیاس ملی است تا به این ترتیب، تکلیف شرکت‌ها برای سرمایه‌گذاری و مشارکت بلند مدت IoT در ورتیکالهای یاد شده مشخص شود.

تشکیل کنسرسیوم تولید کنتور هوشمند؟

در بررسی‌های انجام شده در خصوص پروژه‌های پایلوت گاز، به نظر می‌رسد که نیاز بیشتری به مدیریت هزینه‌ها از منظر کنتور وجود دارد. برآوردهای اولیه حاکی از هزینه ۱.۵ میلیون تومانی برای هر کنتور هوشمند گاز است و به نظر می‌رسد یکی از جدی‌ترین مباحث مشارکت در پروژه‌های هوشمندسازی مصرف انرژی را می‌توان در همکاری میان اپراتورهای مخابراتی و کنتورسازان کشور مورد بررسی قرار داد.

دغدغه‌ها و رویکردهای متفاوتی که تاکنون اپراتورهای مخابراتی و کنتورسازان نسبت به یکدیگر داشته‌اند، می‌تواند این نوع همکاری را با ابهامات جدی مواجه سازد اما در حال باید پذیرفت که منطق تجاری مورد نیاز برای توسعه مقیاس پذیر هوشمندسازی کنتورها راهی جز نزدیک شدن ادبیات این دو گروه از بازیگران سمت عرضه در حوزه سرمایه‌گذاری و مشارکت با یکدیگر باقی نخواهد گذاشت.

در مجموع به نظر می‌رسد که شرکت‌های سرمایه گذار در این حوزه نباید منتظر هماهنگی نهادهای بهره بردار باشند و ضرورت ایجاب می کند که با یکدیگر هماهنگی‌های اولیه ای را داشته باشند. اگر شرکت‌ها به دنبال فعالیت بلند مدت در اکوسیستم IoT هستند، این انتظار جمعی نیز وجود دارد که نباید پروژه‌های IoT را به خاطر منافع شخصی خود به بیراهه هدایت کنند.

جمع بندی

در پایان بحث و تبادل نظر در خصوص سطح همکاری‌های فیمابین و امکانسنجی تعریف اقدامات مشترک میان اعضای فروم در پروژه‌های پایلوت هوشمندسازی مصرف گاز و برق،‌ دو نکته کلیدی به شرح زیر جمع بندی گردید:

·       هماهنگی بهره برداران با یکدیگر که در بهترین حالت و بنابر پیشنهاد مهندس مدقق، معاون سیستمهای اندازهگیری و شبکههای هوشمند سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی برق (ساتبا)، می‌تواند به ایجاد یک سازمان یا شرکت تخصصی هماهنگ کننده امور بین نهادهای بهره‌بردار منجر شود.

·       ایجاد یک نگرش سازنده و منطقی در میان تمامی ذی نفعان اصلی اکوسیستم IoT کشور (از قبیل نهادهای بهره‌بردار، اپراتورهای شبکه، ارایه دهندگان خدمات و پلتفرم، کنتورسازان و ...) در خصوص جایگاه و موقعیت واقعی هر یک در زنجیره ارزش هوشمندسازی مصرف برق و گاز و شفاف سازی سریع‌تر انتظارات متقابل با سایر ذی نفعان.

ورود اعضا